dobry psycholog warszawa psychoterapia warszawa terapia małżeńska warszawa dobry psycholog warszawa dobry psycholog warszawa gabinet psychologiczny warszawa psycholog online dobry psycholog warszawa

opis

Szukasz dobrego psychologa w Warszawie?
Pracownia Pomocy Psychologicznej SALAMANDRA zaprasza osoby poszukujące profesjonalnej pomocy psychologicznej dla siebie i swoich bliskich, doświadczające trudności w sferze osobistej i emocjonalnej, a także w obszarze relacji interpersonalnych. Z profesjonalnej pomocy psychologicznej warto skorzystać, jeśli przeżywasz trudne emocje i nie radzisz sobie z nimi, doświadczasz wahań nastroju, chcesz lepiej zrozumieć siebie i poznać źródło swoich trudności, krępuje Cię brak asertywności lub nieśmiałość, dokucza Ci stres i nadmierne napięcie, masz trudność w zbudowaniu satysfakcjonujących relacji z innymi, odczuwasz samotność, w kontaktach z bliskimi osobami pojawiły się konflikty, oddalenie się lub nieporozumienia. Psycholog będzie pomocny również wtedy, gdy znajdujesz się na życiowym zakręcie i przeżywasz kryzys, nie wiesz jak podjąć ważną decyzję, przeżywasz żałobę po stracie bliskiej osoby, a także jeśli Ty albo bliska Ci osoba borykacie się z problemem uzależnienia lub współuzależnienia.
Zapraszam!

poniedziałek, 28 marca 2016

Jak rozmawiać, żeby się porozumieć

Większość konfliktów i nieporozumień między ludźmi wcale nie wynika ze złych intencji, wzajemnej niechęci czy wrogości, choć tak zazwyczaj skłonni jesteśmy sądzić. Najczęstszym powodem, dla którego tak trudno się porozumieć jest komunikacja, a raczej błędy w komunikacji. Łatwo oceniamy, szybko interpretujemy, chętnie radzimy. Mniej chętnie używamy informacji zwrotnych. A szkoda, bo jako komunikat typu JA, najlepiej służy ona budowaniu bliskich relacji.

Chociaż specjaliści zajmujący się komunikacją interpersonalną twierdzą, że w kontakcie międzyludzkim mniejsze znaczenie mają komunikaty werbalne niż niewerbalne (patrz artykuł: 12 pierwszych sekund czyli udane pierwsze wrażenie zamieszczony na moim drugim blogu - na portalu abcZdrowie), to warto się bliżej przyjrzeć swojemu stylowi komunikacji i zastanowić, czy może być on źródłem trudności w kontaktach z innymi.

Im bardziej jesteśmy świadomi nie tylko tego co i dlaczego robimy, ale również tego JAK mówimy, tym lepiej dla nas i dla jakości naszych stosunków z innymi ludźmi - bo dzięki tej wiedzy zyskujemy większą świadomość tego, jak może odbierać je nasz rozmówca.

Poniżej zamieszczam krótki opis kilku najważniejszych rodzajów wypowiedzi, jakich używamy, rozmawiając. Który jest wam najbliższy? Którym najczęściej się posługujecie?


PODSTAWOWE RODZAJE WYPOWIEDZI

1. OCENA
Ocena to wypowiedź dotycząca wyglądu, zachowania, cech innej osoby.

Wszyscy oceniamy i to częściej niż nam się wydaje, chociaż zarzekamy się, że nie należy oceniać. To normalne, ludzkie zachowanie i dziwne by było, gdybyśmy akurat tego zachowania nie przejawiali. Oceniamy wygląd innych ludzi oraz ich zachowania, a na tej podstawie również ich charakter (charakteru przecież nie widać, ale można się go domyślać na podstawie widocznych cech - wyglądu, mimiki, sposobu wypowiedzi, słownictwa) i wyciągamy na tej podstawie wnioski, czego się po danej osobie możemy spodziewać. A skoro i tak oceniamy, to róbmy to świadomie. Czasami ktoś deklaruje, że nie ocenia - nie wierzcie w to. Najprawdopodobniej po prostu nie dzieli się na głos swoimi ocenami.

UWAGA! Czasami wypowiedź typu ocena jest zamaskowana takim niby komunikatem JA, ale to nadal jest ocena innej osoby. Ma to jedynie stworzyć pozory, że nie ocenialiśmy.

Przykłady ocen:
Ładnie dziś wyglądasz. Masz świetną kurtkę. Zachowałeś się chamsko. To było bardzo miłe, co zrobiłaś. Jesteś bardzo sympatyczną osobą.
Przykłady ocen zamaskowanych:
Uważam, że Twoje postępowanie jest niedojrzałe. Moim zdaniem, robisz źle. Potraktowałaś go brzydko, ale to tylko moja opinia. Według mnie, wypadłaś super. Podoba mi się to, jak mówisz.

To nie znaczy, że ocena jest zła jako taka i że w ogóle nie należy jej używać w swoich wypowiedziach. Ale trzeba sobie zdawać sprawę, jakie może przynieść skutki dla relacji i jak może być odebrana przez inną osobę. Z oceną łatwo dyskutować lub ją podważyć - bo każdy ma prawo do swojej. Kiedy oceniamy inną osobę, zawsze stawiamy się wobec niej trochę wyżej.

2. INTERPRETACJA
Interpretacja to wypowiedź która dotyczy innej osoby, tego, jak ROZUMIEMY jej zachowanie, jej wypowiedzi.

Nie jest oceną. Często jest jednak mylona z informacją zwrotną z prawdziwego zdarzenia, najczęściej na różnego typu grupach terapeutycznych czy treningowych. Interpretacja pokazuje drugiej osobie, jak rozumiemy to, co robi lub mówi. Jest pewną teorią na ten temat, zwykle wynikającą z naszej wiedzy i doświadczeń. Może być dla drugiej osoby cenna, bo pomaga jej zrozumieć, co może być źródłem jej zachowania.

UWAGA! Czasem nasza interpretacja wynika z naszych przesądów i stereotypów. Łatwo tu o pomyłkę lub uogólnienie.

Przykłady interpretacji:
- Moim zdaniem, Twoja nieśmiałość wynika z niskiego poczucia własnej wartości.
- Według mnie przeżywasz kryzys (nawrót, depresję, itp.)
- Pani objawy wskazują na nerwicę.
- Twoje negatywne nastawienie wobec kobiet/mężczyzn to efekt wcześniejszych doświadczeń.

3. RADA
Rada to wypowiedź, w której wskazujemy drugiej osobie, co powinna zrobić.

Czasami nam się wydaje, że to najlepsze wyjście, kiedy ktoś potrzebuje pomocy - poradzić mu coś. Czasem tak jest, ale często druga osoba wcale nie oczekuje porad, tylko wysłuchania, bo kiedy sobie na głos opowie o swoim problemie, to sytuacja pozornie bez wyjścia się bardziej poukłada, uporządkuje. A wtedy łatwiej znaleźć wyjście. Dlatego z radami lepiej się nie spieszyć. Chęć natychmiastowego udzielenia rady często wynika bardziej z naszej bezradności w kontakcie z inną osobą (a nie lubimy czuć się bezradni i smutni, więc chcemy to szybko zmienić) niż z realnej troski.

UWAGA! Ostrożnie z radami. Rada odpowiednia dla jednej osoby, dla innej będzie absurdalna lub nie do wykonania. Radząc, ryzykujemy, że osłabimy drugą osobę, bo damy jej do zrozumienia, że nie wierzymy w jej możliwości i zdolność do samodzielnego poszukania rozwiązań. Radząc, podobnie jak oceniając stawiamy się trochę wyżej od osoby, której doradzamy - bo to my jesteśmy ci mądrzejsi: o proszę, jaką piękną radę Ci dałam ;)

Przykłady rad:
Powinnaś go rzucić.
Porozmawiaj z nią koniecznie.
Moim zdaniem, powinnaś być bardziej asertywna.
Zacznij wreszcie samodzielnie myśleć.

To nie znaczy, że nie należy nigdy radzić. Czasem warto. Ale trzeba (tak jak przy ocenie) robić to ze świadomością możliwych skutków. A jeśli doradzimy źle? Konsekwencje poniesie osoba, której doradzaliśmy. Więc – ostrożnie.

dobry psycholog warszawa

4. PYTANIE
Pytanie to wypowiedź, która służy zdobyciu informacji, poznaniu czyjegoś stanowiska itp.

Najważniejsze dwa rodzaje pytań to pytania otwarte (które dają możliwość rozwinięcia wypowiedzi) i zamknięte (na które można odpowiedzieć jedynie TAK lub NIE lub udzielić innej krótkiej odpowiedzi). Te drugie często zamykają kontakt albo prowokują do kolejnych pytań. Pytania otwarte zachęcają do rozmowy, pozwalają się wypowiedzieć swobodnie.

UWAGA! Nadmiar pytań może być odebrany jako wścibstwo i zniechęcić do kontaktu.

Przykłady pytań otwartych:
Co o tym sądzisz? Co przeżywasz w tej chwili? Jakie jest Twoje największe marzenie? Co Ci przeszkadza w relacjach z mamą/koleżanką/partnerem?
Przykłady pytań zamkniętych:
Ile masz lat? Lubisz kolor niebieski? Podobał Ci się ten film? Czy w pani rodzinie ktoś cierpiał na zaburzenia psychiczne?

5. INFORMACJA ZWROTNA
Informacja zwrotna to komunikat typu JA. Dotyczy tego, co czuję w kontakcie z drugą osobą. Jakie emocje wywołuje WE MNIE jej zachowanie, jej wypowiedź?

Często mylona z oceną lub interpretacją. Ani ocena, ani interpretacja NIE SĄ informacją zwrotną, bo ich treść dotyczy drugiej osoby, a nie mnie (nadawcy komunikatu). Dając komuś informację zwrotną, informuję tę osobę, jakie uczucia czy skojarzenia wywołuje we mnie to, co ona robi, jak wpływa na moje zachowanie. A każdy z nas jest ciekawy, jak odbierają go inni :)

UWAGA! Nie tyle chodzi o to, co MYŚLĘ o kimś, tylko co przeżywam w związku z zachowaniem i słowami tej osoby.
To bardzo cenny rodzaj wypowiedzi, bo zyskują wszyscy ;)
- zbliża nas do drugiej osoby, gdyż odsłaniając swoje uczucia dajemy się bliżej poznać
- skłania nas do przyjrzenia się sobie i swoim odczuciom w relacji z innym człowiekiem, dzięki czemu możemy poznać swój styl wchodzenia w kontakt
- osoba, która otrzymuje informację zwrotną ma szansę dowiedzieć się, jak odbierają ją inni, dzięki czemu również może poznać swój styl wchodzenia w kontakt, dowiedzieć się, co w jej zachowaniu zachęca do kontaktu, a co oddala.

Przykłady prawdziwych informacji zwrotnych:
- Kiedy mówisz tak szybko i głośno, zaczynam się denerwować (dotyczy moich uczuć)
- Jak opowiadałaś o swoim mężu, zrobiło mi się smutno
- Kiedy mówisz tak otwarcie o sobie, zachęca mnie to do takiej samej otwartości
- Bardzo mnie zbliżyło do Ciebie, kiedy wybrałaś mnie do ćwiczenia w parach
- Kiedy mówisz o swoich uczuciach, mam ochotę Cię przytulić
- Oddala mnie od Ciebie, gdy tak długo mówisz o swoich kłopotach, bo dla mnie nie starcza czasu
- Zaniepokoiło mnie to, że odbierasz mnie jako smutną i przygnębioną.
- Mam ochotę Cię bliżej poznać, bo mam podobnie w wielu sprawach.
- Słuchałam Cię bardzo uważnie, bo pozwoliło mi to uporządkować moje myśli.
- Zazdroszczę Ci tej swobody.

Przykłady wypowiedzi, które tylko udają informację zwrotną:
- Kiedy cię słucham, to myślę, że masz nawrót (interpretacja, dotyczy tego, jak rozumiemy zachowanie drugiej osoby)
- Podoba mi się to, jak otwarcie się wypowiadasz na grupie (ocena dotycząca zachowania innej osoby, ale blisko informacji zwrotnej)
- Podoba mi się Twój styl ubierania, uśmiech (to niby mówi o mnie, ale jest blisko oceny)
- Jak opowiadasz o swoich koleżankach, to myślę, powinnaś być bardziej zdecydowana (rada)
- Mam ochotę Cię bliżej poznać, bo wyglądasz mi na kogoś interesującego (ocena, ale blisko, bo mówi o wpływie na relację).


Dobry psycholog Warszawa zaprasza do lektury i dzielenia się opiniami:)
przeczytaj cały artykuł ->

niedziela, 20 marca 2016

Zmiana zaczyna się wewnątrz



Być może to trudne do przyjęcia i zaakceptowania, ale życie jest po prostu lustrem. To, co nosimy w sobie, widać na zewnątrz, w relacjach, które nawiązujemy, naszym nastawieniu do ludzi i w tym, co od nich otrzymujemy. Tylko zmieniając to, co nosimy w sobie, możemy zmienić to, co otrzymujemy.

psycholog warszawa

Na blogu Pracowni SALAMANDRA można znaleźć również inne posty i cytaty, które w gruncie rzeczy mówią o tym samym - że zmiana w Twoim życiu zaczyna się zawsze od zmiany tego, co masz wewnątrz:

Jak widać, tę tajemnicę, która wcale nie jest tajemnicą, odkrywamy wciąż na nowo. Każdy dla siebie, każdy w tym momencie życia, kiedy jest na nią gotowy.
przeczytaj cały artykuł ->

sobota, 12 marca 2016

Zmiana życia zaczyna się od zmiany myślenia



Źródłem naszego postępowania są nie tyle same sytuacje, co to, co o nich myślimy i co na ich temat czujemy - nasze myśli i emocje. Jeśli je wypowiemy, staną się naszymi czynami czyli naszym zachowaniem. Jeśli jakieś zachowanie będziemy powtarzać często i regularnie - wejdzie nam w nawyk. Nasze nawyki, przyzwyczajenia, tworzą nasz charakter rozumiany jako zestaw pewnych względnie stałych schematów działania. A charakter kształtuje nasz los.

dobry psycholog warszawa
Jeśli ktoś zabierze się za zmagania z losem, czy przeznaczeniem - może polec, nie rozumiejąc do końca, dlaczego tak się stało. Aby dokonać zmian, warto zacząć tam, gdzie wszystko się zaczyna, czyli w swojej głowie - w swoich myślach i uczuciach. Wtedy, powoli zmieni się też cała reszta.

"Uważaj" znaczy bądź uważny, czujny, przyglądaj się. Zacznij  więc od przyglądania się swoim myślom.

Dobry psycholog Warszawa zaprasza.
przeczytaj cały artykuł ->

wtorek, 8 marca 2016

Kto nie świętuje Dnia Kobiet?



Dziś zacznę nietypowo, bo od anegdotki. Wczoraj odwiedziłam cudowny sklep z artykułami biurowymi, który jest cudowny z dwóch powodów. Znajduje się jakieś 300 metrów od mojego domu i ma hektary powierzchni zapełnionej wszystkim, co do prowadzenia firmy jest absolutnie niezbędne, w tym: ryzy papieru, długopisy, tablice korkowe i inne fajne gadżety, które przydają się do zajęć, a także druki faktur, książki ewidencji wyposażenia, książki przychodów i rozchodów i inne papiery, które moim pacjentom nie przydają się do niczego, ale mnie przydają się bardzo, zwłaszcza podczas ewentualnych (tfu, tfu przez lewe ramię!) kontaktów z urzędem skarbowym. Sklep ten odwiedzam często i chętnie. Wczoraj podczas płacenia za segregator, ramkę A3 i druki rachunków byłam świadkiem wymiany zdań między panią kasjerką a panem, który zajmuje się obsługą klientów między regałami.

Pani miała dość unieruchomienia przy kasie i chciała się zamienić z panem miejscami i też sobie trochę pochodzić. Pan wyraźnie nie chciał. Pani argumentowała, że stoi od rana, jest zmęczona, chciałaby nieco urozmaicenia, a poza tym tak byłoby bardziej sprawiedliwie. Pan nadal nie chciał. A ponieważ ze sklepem jestem dość zaprzyjaźniona, pozwoliłam sobie wtrącić trzy grosze: "Ale proszę pana, jutro jest Dzień Kobiet, taki miły gest można już dziś zrobić". Pani się roześmiała, dodała: "No właśnie!", a pan odpowiedział: "Ale ja tego święta nie obchodzę." Na głos powiedziałam tylko część tego, co sobie pomyślałam, ale i tak z nieco złośliwym podtekstem: "Dziwne by było, gdyby pan obchodził. To święto dla kobiet".

Ale pomyślałam sobie dużo więcej, głównie na temat tego, dlaczego pan nie obchodzi: "A może pan nie obchodzi, bo pan nie ma z kim obchodzić? Ale może, jakby pan jednak zaczął obchodzić, to byłaby większa szansa, że pojawi się ktoś, z kim by pan mógł?"


Najczęstszy argument, z jakim się spotkałam, brzmi: bo to komunistyczne święto (cokolwiek to znaczy, ale zazwyczaj znaczy, że ktoś nie zna historii). Święto zostało ustanowione w 1910 roku dla upamiętnienia ofiar walki o równouprawnienie kobiet. A znali je już starożytni Rzymianie, którzy w pierwszym tygodniu marca obchodzili Matronalia - na cześć macierzyństwa, płodności i nowego roku. Podczas Matronaliów mężowie spełniali życzenia swych żon i wręczali im podarunki. Tradycja jest więc znacznie dłuższa niż sądzą ci, którzy kojarzą Dzień Kobiet jedynie z PRL-owskim goździkiem. Więc ten argument odpada, bo jest słaby. Bardziej przekonałby mnie argument osobisty: nie obchodzę bo mam do tego osobiste powody. Na przykład: bo nie lubię kobiet, bo nie jestem w żadnym związku, a co będę koleżanki obdarowywał, bo miłym to trzeba być na co dzień, a nie od święta (co ciekawe, osoby, które bardzo głośno to deklarują, rzadko bywają miłe na co dzień), albo bo: nie obchodzę żadnych świąt i już.

Owszem, można nie lubić żadnych świąt. Z zasady. Zwykle jednak za tą "zasadą" stoi jakiś bardzo osobisty powód lub jakieś osobiste ograniczenie. A tymczasem święta (wszelkie święta, niezależnie od podtekstów, naleciałości światopoglądowych, urazów i innych ograniczeń) są po prostu okazją do tego, żeby było miło. Bardziej miło niż na co dzień. Aby nam przypominały o innych ludziach i ważnych sprawach.

Dlatego, droga kobieto - świętuj! Obchodzenie Dnia Kobiet nie jest obowiązkowe, ale dlaczego nie? Dlaczego nie ma być miło?

psycholog warszawa

Zadbaj o to, aby ten dzień był dla Ciebie. To Twoje święto. Świętuj je! Znajdź czas na relaks, prywatną chwilkę przeznaczoną tylko dla Twoich przyjemności. Zapomnij na moment, że jesteś dorosła i pozwól sobie na uśmiech i beztroskę. Zapomnij o obowiązkach i sprawach do załatwienia (niech dziś zrobią je inni). Zostaw wszystkie ograniczenia i pozwól sobie na odrobinę lenistwa oraz szczyptę egozimu. Popatrz na siebie przychylnym okiem i przypomnij sobie o wszystkim, co masz cudownego. Zapomnij o "muszę" - niech dziś dzieje się tylko to, co chcesz. Daj sobie do tego prawo. To ważniejsze niż kwiatek, który otrzymasz lub nie. Zrób sobie dziś prezent i pozwól sobie na bycie absolutnie, perfekcyjnie niedoskonałą.

Mówiąc krótko - polub siebie tego dnia. I pamiętaj o tym jutro! Jeśli Ty o tym nie zapomnisz, nie zapomną też inni.

Wszystkiego najlepszego, drogie kobiety!
przeczytaj cały artykuł ->

niedziela, 6 marca 2016

abcZdrowie - kto zajrzy, ten pierwszy się dowie...



Kilka dni temu portal abcZdrowie.pl zaprosił mnie do współpracy przy rozwijaniu jednego ze swoich serwisów jejświat.pl. Będą tam prowadziła bloga poświęconego szeroko rozumianej tematyce kobiecej. Jeśli chcecie być na bieżąco i dowiadywać się pierwsi, co na blogu piszczy - zaglądajcie!

Bloga można znaleźć pod tym adresem:
http://elzbieta-grabarczyk.jejswiat.pl/


Zapraszam do lektury pierwszego artykułu pod tytułem "12 pierwszych sekund czyli udane pierwsze wrażenie":

"Niektórzy twierdzą, że pierwsze wrażenie na temat nowo spotkanej osoby powstaje w ciągu 15 pierwszych sekund kontaktu, inni podają 10 sekund, a jeszcze inni, że wystarczą zaledwie 4 sekundy, aby wyrobić sobie wstępną, ogólną opinię o właśnie poznanym człowieku. Psychologia społeczna poświęca temu zagadnieniu dużo uwagi. Istnieje wiele badań na ten temat, a wszyscy znamy je z własnej życiowej praktyki" (...)

przeczytaj więcej:
12 pierwszych sekund czyli udane pierwsze wrażenie

Dobry psycholog Warszawa zaprasza :)
przeczytaj cały artykuł ->

czwartek, 3 marca 2016

Porady psychologiczne online - co się zmienia?



dobry psycholog warszawa
W związku z tym, że porady psychologiczne on-line udzielane przez Pracownię Pomocy Psychologicznej SALAMANDRA cieszą się bardzo dużą popularnością, od 1 marca konieczna będzie mała zmiana. Dotyczy ona porad przez e-mail, których udzielam najwięcej.

Jak dotąd, czas oczekiwania na poradę wynosił 24 godziny. Wygląda jednak na to, że czas trzeba nieco wydłużyć - do 36 godzin od dokonania płatności, bo nie chcę ich pisać pośpiesznie, cały czas zastanawiając się, czy na pewno zdążę w terminie. Dziękuję za zaufanie, którym mnie obdarzacie i cieszę się, że ta forma pomocy psychologicznej jest tak pomocna.

Jeśli chodzi o porady na czacie i rozmowy przez Skype - wszystko pozostaje tak, jak dotychczas.
Więcej informacji na temat pomocy psychologicznej online znajdziecie tutaj ->

Pozdrawiam serdecznie,
Elżbieta Grabarczyk
przeczytaj cały artykuł ->

Blog

Etykiety

abcZdrowie adolescencja akceptacja aktualności altruizm Amelia Erhard Andre Gide Andrew Matthews Ann Landers Anthony Robbins Antoine de Saint-Exupéry artykuły asertywność Asimov autorytet Bartosz Zalewski Beata Pawlikowska Bennewicz Bettelheim bezpieczeństwo Brian Patten Budda bycie sobą Campbell Čapek Castaneda cel ciało cierpienie cierpliwość Clarissa Pinkola Estes cytaty Czabała Czubaszek David Lloyd George David Wallin de Mello decyzja depresja dezyderata dobro dobry psycholog warszawa dojrzałość dojrzewanie Dolan dopalacze dowcipy psychologiczne droga Durst działanie Dzień Kobiet egoizm Eichelberger Elif Shafak Elizabeth Kübler - Ross Emma Goldman emocje Eric Hoffer erotyzm Erskine Ewa Trzebińska Ferguson filmy Frank Herbert Frankl Freud Fromm Ghandi Goethe grupa grupa dla uzależnionych H. Jackson Brown Harold Taylor Hellinger Hemingway Hermann Hesse hierarchia wartości homofobia humor John E. Southard John Maxwell Joplin Jung Karol Juliusz Weber Katarzyna Miller kobieta Kołakowski komunikacja konformizm Konfucjusz ks. Jan Kaczkowski ks. Jan Twardowski Lao Tse Leo Christopher lęk Loesje Louis L. Hay Magdalena Tulli Mandela Marvin Gaye marzenia maska matka Max Ehrmann mądrość mechanizmy obronne Melody Beattie milczenie Milgram miłość modlitwa Mrożek nadzieja Nancy McWilliams nawyki Neale Donald Walsch nieświadomość niezależność oddech odpowiedzialność odwaga optymizm Osborne osobowość Perls poczucie wartości porada na poniedziałek porady online posłuszeństwo pośpiech pożegnanie praca Pratchett Proust przeszłość przyjaźń przypowieść psycholog warszawa psychologia społeczna psychoterapia warszawa pytania radość Ray Bradbury Redmoon refleksja Regina Brett relacja terapeutyczna relacje Rogers Rohn Rollo May rozwój równowaga Ryszard Kapuściński samotność Santorski sens Shannon L. Alder siła smutek spokój spotkanie stres Stuart Wilde subkultura superwizja szczęście Szymborska świadomość talent Thich Nhat Hanh tolerancja Tołstoj Torsten Krol tożsamość trzyczęściowy garnitur twórczość uzależnienia w mediach wartości wiedza wierność wolność wsparcie wybaczenie wybór wytrwałość Yalom zaufanie zdrowie psychiczne zdrowy egoizm Zimbardo złość zmiana zrozumienie związek życie życzenia